پزشکی هستهای یکی از شاخههای پیشرفته تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از رادیوداروها، به بررسی عملکرد اندامها و فعالیت سلولی در بدن میپردازد. برخلاف روشهایی مانند سیتیاسکن یا امآرآی که بیشتر ساختار ظاهری اندامها را نشان میدهند، پزشکی هستهای مشخص میکند که اندامها چگونه کار میکنند و آیا عملکرد آنها طبیعی است یا خیر.در این روش، مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو به بدن تزریق یا خورانده میشود. این ماده در اندامهای خاص تجمع پیدا میکند و دستگاههای تصویربرداری پزشکی هستهای (مانند PET یا SPECT) آن را ثبت و تحلیل میکنند.
پزشکی هستهای در تشخیص، مرحلهبندی و پایش درمان بسیاری از بیماریها نقش کلیدی دارد. مهمترین کاربردهای آن شامل موارد زیر است:
استفاده از تصویربرداری عملکردی باعث میشود سلولهای سرطانی حتی در مراحل اولیه شناسایی شوند.
در بیماریهای قلبی، پزشکی هستهای به بررسی:
کمک میکند و نقش مهمی در تصمیمگیری برای درمان دارویی، آنژیوگرافی یا جراحی دارد.
در حوزه مغز، پزشکی هستهای برای تشخیص و ارزیابی:
به کار میرود و اطلاعاتی فراتر از تصویربرداریهای معمول ارائه میدهد.
پزشکی هستهای در بررسی عملکرد تیروئید کاربرد گستردهای دارد، از جمله:
این روش میتواند در تشخیص:
بسیار مؤثر باشد.
پزشکی هستهای با تمرکز بر عملکرد واقعی اندامها، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام، انتخاب روش درمان مناسب و پیگیری روند درمان بیماریها دارد. این روش، مکملی ارزشمند برای سایر روشهای تصویربرداری است و در بسیاری از موارد، اطلاعات حیاتی در اختیار پزشک قرار میدهد.
در پزشکی هستهای از روشهای مختلفی استفاده میشود که هرکدام برای بررسی عملکرد اندامها و تشخیص نوع خاصی از بیماریها طراحی شدهاند. انتخاب روش مناسب به نوع بیماری، اندام درگیر و هدف تشخیصی پزشک بستگی دارد. مهمترین روشهای رایج در پزشکی هستهای عبارتاند از:
پت اسکن یکی از پیشرفتهترین روشهای پزشکی هستهای است که برای بررسی متابولیسم و فعالیت سلولی بهویژه در بیماران سرطانی استفاده میشود.این روش نقش مهمی در:
دارد و معمولاً بهصورت ترکیبی با سیتیاسکن (PET/CT) انجام میشود تا اطلاعات عملکردی و ساختاری بهطور همزمان بررسی شوند.
اسپکت روشی رایج در پزشکی هستهای است که برای بررسی جریان خون و عملکرد اندامها به کار میرود. این روش نسبت به پت اسکن در دسترستر است و کاربردهای گستردهای دارد، از جمله:
این روش برای بررسی جریان خون عضله قلب در حالت استراحت و فعالیت استفاده میشود و به تشخیص:
کمک میکند.
اسکن تیروئید یکی از رایجترین کاربردهای پزشکی هستهای است و برای:
به کار میرود.
در اسکن استخوان، فعالیت متابولیکی استخوانها بررسی میشود و این روش در تشخیص:
کاربرد فراوانی دارد.
این روش برای بررسی عملکرد کلیهها، میزان خونرسانی و تخلیه ادرار استفاده میشود و در تشخیص:
نقش مهمی دارد.
روشهای مختلف پزشکی هستهای با تمرکز بر عملکرد واقعی اندامها، اطلاعاتی ارائه میدهند که در بسیاری از موارد با روشهای تصویربرداری معمول قابل دستیابی نیست. استفاده صحیح از این روشها به تشخیص دقیقتر، انتخاب درمان مناسب و بهبود نتایج درمانی بیماران کمک میکند.
یکی از سؤالات رایج بیماران درباره پزشکی هستهای، میزان ایمنی و خطرات احتمالی آن است. بهطور کلی، پزشکی هستهای روشی ایمن و کنترلشده محسوب میشود و سالهاست که مطابق با استانداردهای بینالمللی در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد.در این روشها از مقدار بسیار کمی مواد رادیواکتیو استفاده میشود که دوز اشعه آنها بهدقت محاسبه شده و در محدوده ایمن قرار دارد. این مواد طی مدت کوتاهی از بدن دفع میشوند و در اغلب موارد عارضهای برای بیمار ایجاد نمیکنند.
میزان اشعه دریافتی در تصویربرداری پزشکی هستهای معمولاً:
به همین دلیل، در صورت تجویز پزشک، مزایای تشخیصی این روش بسیار بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
در برخی شرایط خاص، انجام پزشکی هستهای نیاز به احتیاط دارد:
در این موارد، تصمیم نهایی توسط پزشک معالج گرفته میشود.
عوارض جدی در پزشکی هستهای بسیار نادر است. در موارد محدود، ممکن است:
مشاهده شود که معمولاً گذرا هستند و نیاز به درمان خاصی ندارند.
پزشکی هستهای روشی ایمن، دقیق و قابل اعتماد برای تشخیص و پایش بسیاری از بیماریهاست. رعایت دستورالعملهای پزشکی و انجام این روش در مراکز مجهز، باعث میشود خطرات احتمالی به حداقل برسد و بیمار با اطمینان بیشتری این بررسیها را انجام دهد.
پزشکی هستهای یکی از پیشرفتهترین روشهای تشخیصی در پزشکی نوین است که با بررسی عملکرد اندامها و فعالیت سلولی، اطلاعاتی فراتر از تصویربرداریهای معمول ارائه میدهد. با این حال، مانند هر روش پزشکی دیگر، این حوزه نیز در کنار مزایا، محدودیتهایی دارد که آگاهی از آنها به تصمیمگیری آگاهانه کمک میکند.
پزشکی هستهای میتواند تغییرات عملکردی و متابولیکی سلولها را پیش از ایجاد تغییرات ساختاری شناسایی کند و به تشخیص بیماریها در مراحل اولیه کمک نماید.
برخلاف بسیاری از روشهای تصویربرداری که فقط شکل ظاهری اندامها را نشان میدهند، پزشکی هستهای مشخص میکند اندامها چگونه عمل میکنند و آیا عملکرد آنها طبیعی است یا خیر.
این روش نقش مهمی در تشخیص، مرحلهبندی و پایش درمان سرطانها دارد و میتواند سلولهای فعال سرطانی را با دقت بالا شناسایی کند.
اطلاعات بهدستآمده از پزشکی هستهای به پزشک کمک میکند درمان مناسبتری انتخاب کند و از انجام اقدامات غیرضروری جلوگیری شود.
در اغلب موارد، پزشکی هستهای بدون درد و با ایمنی بالا انجام میشود و میزان اشعه آن کنترلشده است.
اگرچه میزان اشعه کم و ایمن است، اما در برخی شرایط خاص مانند بارداری یا شیردهی نیاز به احتیاط و بررسی بیشتر وجود دارد.
برخی روشهای پزشکی هستهای مانند پت اسکن در همه مراکز در دسترس نیستند و نیاز به تجهیزات تخصصی دارند.
نتایج تصویربرداری پزشکی هستهای باید حتماً توسط پزشک متخصص پزشکی هستهای تفسیر شود و بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست.
عواملی مانند قند خون بالا، مصرف برخی داروها یا فعالیت بدنی شدید قبل از اسکن میتوانند دقت نتایج را کاهش دهند.
پزشکی هستهای با وجود محدودیتهای مشخص، یکی از دقیقترین و مؤثرترین روشهای تشخیصی برای بررسی عملکرد اندامها و تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماریهاست. شناخت مزایا و محدودیتهای این روش به بیماران کمک میکند با آگاهی و اطمینان بیشتری روند تشخیص و درمان را طی کنند.
تشخیص زودهنگام، یکی از مهمترین عوامل موفقیت در درمان بسیاری از بیماریهاست. پزشکی هستهای با تمرکز بر بررسی عملکرد اندامها و فعالیت سلولی، این امکان را فراهم میکند که بیماریها در مراحلی شناسایی شوند که هنوز تغییرات ساختاری قابلمشاهدهای ایجاد نکردهاند.برخلاف روشهای تصویربرداری معمول که اغلب پس از بروز آسیبهای آناتومیک بیماری را نشان میدهند، پزشکی هستهای میتواند اختلالات متابولیکی و عملکردی اولیه را شناسایی کند؛ مرحلهای که درمان مؤثرتر و کمتهاجمیتر خواهد بود.
در بسیاری از سرطانها، افزایش فعالیت متابولیکی سلولها مدتها قبل از بزرگشدن تومور رخ میدهد. روشهایی مانند پت اسکن قادرند این تغییرات را شناسایی کرده و به تشخیص سرطان در مراحل اولیه کمک کنند؛ موضوعی که نقش مهمی در افزایش شانس درمان و کاهش عوارض دارد.
در بیماریهای قلبی، پزشکی هستهای میتواند کاهش خونرسانی به عضله قلب را قبل از بروز سکته یا آسیب دائمی تشخیص دهد. این موضوع به پزشک اجازه میدهد درمان پیشگیرانه را در زمان مناسب آغاز کند.
در بیماریهایی مانند آلزایمر یا برخی اختلالات عصبی، تغییرات عملکردی مغز بسیار زودتر از تغییرات ساختاری ظاهر میشوند. پزشکی هستهای با بررسی عملکرد مغز، امکان تشخیص زودهنگام و شروع درمان یا مداخلات حمایتی را فراهم میکند.
پزشکی هستهای با شناسایی تغییرات عملکردی در مراحل اولیه بیماری، نقش مهمی در افزایش اثربخشی درمان، کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد. به همین دلیل، این روش یکی از ابزارهای کلیدی پزشکی نوین در تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماریها محسوب میشود.
پزشکی هستهای بیشتر بر بررسی عملکرد اندامها و فعالیت سلولی تمرکز دارد، در حالی که رادیولوژی معمولاً ساختار ظاهری اندامها را نشان میدهد. به همین دلیل، پزشکی هستهای میتواند بیماریها را در مراحل اولیهتری شناسایی کند؛ زمانی که هنوز تغییرات آناتومیک واضحی ایجاد نشدهاند.
در همه موارد نه، اما در بسیاری از سرطانها پزشکی هستهای نقش بسیار مهمی دارد. این روش به تشخیص زودهنگام، تعیین مرحله بیماری، بررسی پاسخ به درمان و تشخیص عود سرطان کمک میکند و اطلاعاتی ارائه میدهد که با روشهای دیگر بهراحتی قابل دستیابی نیست.
خیر، تصویربرداریهای پزشکی هستهای معمولاً بدون درد هستند. تنها ممکن است تزریق رادیودارو در ابتدای کار کمی ناراحتی خفیف ایجاد کند که مشابه یک تزریق ساده وریدی است.
در اغلب موارد محدودیت خاصی وجود ندارد و بیمار میتواند به فعالیتهای روزمره خود بازگردد. توصیه میشود مایعات فراوان مصرف شود تا ماده تزریقی سریعتر از بدن دفع شود. دستورالعملهای خاص توسط مرکز تصویربرداری به بیمار اطلاع داده میشود.
در بیشتر افراد بله، اما در شرایطی مانند بارداری، شیردهی یا برخی بیماریهای خاص ممکن است نیاز به احتیاط یا بررسی بیشتر وجود داشته باشد. تصمیم نهایی برای انجام پزشکی هستهای همیشه توسط پزشک معالج گرفته میشود.
پزشکی هستهای (nuclear-medicine) یکی از پیشرفتهترین روشهای تشخیصی در پزشکی نوین است که با تمرکز بر بررسی عملکرد اندامها و فعالیت سلولی، امکان تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماریها را فراهم میکند. این روش با استفاده از رادیوداروها، اطلاعاتی دقیق و کاربردی در اختیار پزشکان قرار میدهد که در بسیاری از موارد با روشهای تصویربرداری معمول قابل دستیابی نیست.
پت اسکن (PET Scan) بهعنوان یکی از پیشرفتهترین روشهای تصویربرداری پزشکی، امکان شناسایی تغییرات سلولی و متابولیک را فراهم کرده و به پزشکان کمک میکند سرطان را دقیقتر، زودتر و هدفمندتر تشخیص دهند.این روش تصویربرداری نهتنها وجود تومور را مشخص میکند، بلکه اطلاعات ارزشمندی درباره فعالیت و گسترش سلولهای سرطانی در اختیار تیم درمان قرار میدهد.
پت اسکن یا Positron Emission Tomography نوعی تصویربرداری پیشرفته است که بهجای نمایش صرفِ شکل اندامها، عملکرد و متابولیسم سلولها را بررسی میکند.در این روش، مقدار کمی ماده رادیواکتیو (معمولاً قند نشاندار شده) به بدن تزریق میشود. سلولهایی که فعالیت بیشتری دارند، مانند سلولهای سرطانی، این ماده را بیشتر جذب میکنند و در تصاویر پت اسکن بهصورت نواحی فعال دیده میشوند.
سلولهای سرطانی نسبت به سلولهای سالم مصرف انرژی بالاتری دارند. پت اسکن با شناسایی این افزایش مصرف، میتواند:
به همین دلیل، پت اسکن یکی از دقیقترین ابزارها در تشخیص و پایش سرطان محسوب میشود.
پت اسکن در مراحل مختلف بیماریهای سرطانی استفاده میشود، از جمله:
در مواردی که سایر روشهای تصویربرداری نتیجه قطعی ارائه نمیدهند، پت اسکن میتواند به شناسایی ضایعات مشکوک کمک کند.
پت اسکن مشخص میکند سرطان تا چه حد در بدن گسترش یافته و آیا غدد لنفاوی یا اندامهای دیگر درگیر شدهاند یا خیر.
پس از شیمیدرمانی یا رادیوتراپی، پت اسکن نشان میدهد آیا سلولهای سرطانی هنوز فعال هستند یا درمان مؤثر بوده است.
در بیمارانی که سابقه سرطان دارند، پت اسکن میتواند بازگشت بیماری را در مراحل اولیه شناسایی کند.
در حالی که سیتیاسکن و امآرآی بیشتر ساختار آناتومیک بدن را نشان میدهند، پت اسکن روی فعالیت سلولی تمرکز دارد.
| ویژگی | پت اسکن | سیتیاسکن | امآرآی |
| نوع بررسی | عملکرد سلولی | ساختار بدن | بافت نرم |
| دقت در تشخیص سرطان | بسیار بالا | متوسط | متوسط |
| تشخیص فعالیت تومور | دارد | ندارد | محدود |
در بسیاری از مراکز پیشرفته، این روش بهصورت PET/CT انجام میشود تا اطلاعات عملکردی و ساختاری بهصورت همزمان بررسی شوند.
انجام پت اسکن (PET Scan) یک فرایند غیرتهاجمی، دقیق و مرحلهبهمرحله است که معمولاً بدون درد و با ایمنی بالا انجام میشود. این تصویربرداری بهگونهای طراحی شده که فعالیت سلولهای بدن، بهویژه سلولهای سرطانی، بهوضوح قابل بررسی باشد.مراحل انجام پت اسکن بهصورت زیر است:
در ابتدا مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو نشاندار شده (معمولاً قند) از طریق تزریق وریدی وارد بدن میشود.
این ماده بیخطر بوده و بهطور خاص در سلولهایی که فعالیت متابولیکی بالاتری دارند تجمع پیدا میکند.
پس از تزریق، بیمار باید حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در حالت استراحت باقی بماند تا ماده تزریقی بهخوبی در بدن پخش شود.
در این مدت، حرکت یا فعالیت بدنی توصیه نمیشود؛ زیرا میتواند بر دقت تصاویر تأثیر بگذارد.
بیمار روی تخت مخصوص دستگاه پت اسکن دراز میکشد و تخت بهآرامی وارد دستگاه میشود.در این مرحله:
پس از اتمام تصویربرداری، بیمار میتواند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرد.تصاویر بهدستآمده توسط پزشک متخصص تصویربرداری بررسی و تفسیر میشوند و نتیجه نهایی در اختیار پزشک معالج قرار میگیرد.بعد از انجام پت اسکن، نوشیدن مایعات فراوان توصیه میشود تا ماده تزریقی سریعتر از بدن دفع شود.
رعایت نکات آمادگی قبل از انجام پت اسکن (PET Scan) نقش مهمی در دقت نتایج تصویربرداری دارد. عدم توجه به این موارد میتواند باعث کاهش کیفیت تصاویر یا تفسیر نادرست شود. مهمترین نکات آمادگی عبارتاند از:
بیمار باید حداقل ۶ ساعت قبل از انجام پت اسکن ناشتا باشد.در این مدت مصرف غذا و نوشیدنیهای شیرین ممنوع است، اما نوشیدن آب ساده مشکلی ندارد.
از انجام ورزش یا فعالیت بدنی شدید حداقل ۲۴ ساعت قبل از پت اسکن خودداری شود؛ زیرا فعالیت عضلانی میتواند جذب ماده تزریقی را تغییر دهد.
در بیماران مبتلا به دیابت، کنترل دقیق قند خون اهمیت زیادی دارد. قند خون بالا ممکن است دقت پت اسکن را کاهش دهد. تنظیم دارو یا انسولین باید حتماً با نظر پزشک انجام شود.
در اغلب موارد مصرف داروهای معمول مشکلی ندارد، اما لازم است لیست داروهای مصرفی پیش از انجام پت اسکن به پزشک یا پرسنل مرکز اطلاع داده شود.
در صورت بارداری یا شیردهی، حتماً باید پیش از انجام پت اسکن به پزشک اطلاع داده شود تا تصمیمگیری مناسب انجام گیرد.
در روز انجام پت اسکن، بهتر است بیمار آرامش کامل داشته باشد و طبق دستورالعملهای مرکز تصویربرداری عمل کند تا تصاویر با بالاترین کیفیت ممکن تهیه شوند.
میزان اشعه استفادهشده در پت اسکن کنترلشده و ایمن است. ماده رادیواکتیو طی مدت کوتاهی از بدن دفع میشود و در صورت نیاز پزشکی، مزایای این روش بهمراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
پت اسکن (PET Scan) یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری در تشخیص و ارزیابی سرطان است؛ زیرا برخلاف بسیاری از روشهای دیگر، فقط به شکل ظاهری بافتها اکتفا نمیکند و فعالیت سلولی و متابولیسم تومورها را بررسی میکند. مهمترین مزایای پت اسکن در تشخیص سرطان عبارتاند از:
پت اسکن میتواند تغییرات متابولیکی سلولها را در مراحل اولیه بیماری شناسایی کند؛ حتی زمانی که توده هنوز در سیتیاسکن یا امآرآی قابل مشاهده نیست.
با بررسی میزان فعالیت سلولی، پت اسکن به پزشک کمک میکند تا بین ضایعات خوشخیم و بدخیم تفکیک دقیقتری انجام دهد و از بررسیهای غیرضروری جلوگیری شود.
پت اسکن نقش مهمی در مشخصکردن میزان گسترش سرطان در بدن دارد و میتواند درگیری غدد لنفاوی یا اندامهای دوردست را با دقت بالا نشان دهد.
پس از شیمیدرمانی یا رادیوتراپی، پت اسکن مشخص میکند که آیا سلولهای سرطانی هنوز فعال هستند یا درمان بهخوبی مؤثر بوده است؛ حتی پیش از آنکه تغییرات ظاهری در اندازه تومور ایجاد شود.
در بیماران با سابقه سرطان، پت اسکن میتواند بازگشت بیماری را در مراحل اولیه شناسایی کند و امکان شروع سریعتر درمان را فراهم آورد.
با افزایش دقت تشخیص، پت اسکن میتواند نیاز به نمونهبرداریها یا تصویربرداریهای تکراری و غیرضروری را کاهش دهد.
پت اسکن با ارائه اطلاعات دقیق از فعالیت سلولهای سرطانی، ابزار بسیار ارزشمندی برای تشخیص زودهنگام، مرحلهبندی صحیح و پایش مؤثر درمان سرطان محسوب میشود و نقش مهمی در تصمیمگیریهای درمانی ایفا میکند.
پت اسکن (PET Scan) معمولاً برای همه افراد تجویز نمیشود، بلکه در شرایط خاص پزشکی کاربرد دارد و زمانی استفاده میشود که اطلاعات بهدستآمده از آن بتواند در تشخیص یا تصمیمگیری درمانی نقش مؤثر داشته باشد. مهمترین گروههایی که کاندید انجام پت اسکن هستند عبارتاند از:
پت اسکن یکی از اصلیترین ابزارها در بررسی انواع سرطانهاست و برای این بیماران بهمنظور تشخیص اولیه، تعیین مرحله بیماری و پایش روند درمان استفاده میشود.
در مواردی که تودهای در بدن مشاهده شده ولی ماهیت آن با روشهای دیگر بهطور قطعی مشخص نیست، پت اسکن میتواند به تشخیص خوشخیم یا بدخیم بودن ضایعه کمک کند.
برای ارزیابی درگیری غدد لنفاوی یا انتشار سرطان به سایر اندامها، پت اسکن اطلاعات دقیقی در اختیار پزشک قرار میدهد.
پت اسکن برای بررسی میزان پاسخ به شیمیدرمانی، رادیوتراپی یا درمانهای هدفمند کاربرد دارد و مشخص میکند آیا سلولهای سرطانی هنوز فعال هستند یا خیر.
در افرادی که سابقه ابتلا به سرطان دارند و علائم یا یافتههای مشکوک نشان میدهند، پت اسکن میتواند عود بیماری را در مراحل اولیه تشخیص دهد.
در شرایط خاص، پت اسکن برای بررسی زنده بودن عضله قلب یا ارزیابی برخی بیماریهای مغز و اعصاب نیز تجویز میشود.
تصمیم نهایی برای انجام پت اسکن همیشه توسط پزشک معالج و بر اساس شرایط بالینی بیمار، نتایج آزمایشها و سایر روشهای تصویربرداری گرفته میشود.
با وجود دقت بالای پت اسکن (PET Scan) در تشخیص بیماریها، این روش تصویربرداری در برخی شرایط با محدودیتهایی همراه است و ممکن است برای همه افراد مناسب نباشد. آگاهی از این موارد به تصمیمگیری درست و ایمن کمک میکند.
در دوران بارداری، بهدلیل استفاده از ماده رادیواکتیو، انجام پت اسکن معمولاً توصیه نمیشود؛ مگر در شرایط خاص و کاملاً ضروری که پزشک تشخیص دهد فواید آن بیشتر از خطرات احتمالی است.
در مادران شیرده، انجام پت اسکن با احتیاط انجام میشود و معمولاً توصیه میشود تا مدت مشخصی پس از تصویربرداری، شیردهی متوقف شود. مدت زمان دقیق این وقفه توسط پزشک تعیین میگردد.
در بیماران دیابتی با قند خون بالا و کنترلنشده، دقت نتایج پت اسکن کاهش مییابد؛ زیرا جذب ماده تزریقی تحت تأثیر قرار میگیرد. در این شرایط، انجام پت اسکن ممکن است به تعویق بیفتد.
بیمارانی که بهدلیل مشکلات جسمی، درد شدید یا اضطراب قادر به بیحرکت ماندن در حین تصویربرداری نیستند، ممکن است با محدودیت در انجام پت اسکن مواجه شوند.
در موارد نادر، برخی بیماریهای متابولیک یا مصرف داروهای خاص میتوانند بر دقت نتایج تأثیر بگذارند و نیاز به بررسی بیشتر پیش از انجام پت اسکن داشته باشند.
پت اسکن روشی ایمن و دقیق است، اما بررسی شرایط فردی بیمار پیش از انجام آن ضروری است. مشاوره با پزشک معالج و اطلاعرسانی دقیق درباره وضعیت سلامتی، بهترین راه برای تصمیمگیری درست در مورد انجام پت اسکن خواهد بود.
خیر، پت اسکن یک روش غیرتهاجمی و بدون درد است. تنها بخش آن که ممکن است کمی ناراحتی ایجاد کند، تزریق ماده رادیواکتیو در ابتدای کار است که مشابه یک تزریق ساده وریدی انجام میشود. خودِ تصویربرداری کاملاً بدون درد بوده و بیمار فقط باید چند دقیقه بدون حرکت روی تخت دستگاه دراز بکشد.
کل فرایند پت اسکن معمولاً بین ۱٫۵ تا ۲ ساعت طول میکشد. این زمان شامل تزریق ماده، دوره انتظار برای جذب آن در بدن (حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه) و انجام تصویربرداری است. بخش تصویربرداری بهتنهایی معمولاً کمتر از یک ساعت زمان میبرد.
میزان اشعه استفادهشده در پت اسکن کنترلشده و ایمن است و مطابق با استانداردهای پزشکی انجام میشود. ماده رادیواکتیو مورد استفاده طی مدت کوتاهی از بدن دفع میشود. در صورت تجویز پزشک، مزایای تشخیصی پت اسکن بهمراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
پس از انجام پت اسکن، معمولاً محدودیت خاصی وجود ندارد و بیمار میتواند به فعالیتهای روزمره خود بازگردد. توصیه میشود مایعات فراوان مصرف شود تا ماده تزریقی سریعتر از بدن دفع شود. همچنین رعایت دستورالعملهای خاص مرکز تصویربرداری اهمیت دارد.
پت اسکن اطلاعات بسیار دقیقی درباره فعالیت سلولی ارائه میدهد، اما تفسیر نهایی همیشه توسط پزشک متخصص و در کنار سایر آزمایشها و تصویربرداریها انجام میشود. در برخی موارد، پت اسکن مکمل روشهای دیگر تشخیصی است و به تصمیمگیری دقیقتر کمک میکند.
پت اسکن یکی از دقیقترین و پیشرفتهترین روشهای تصویربرداری پزشکی است که نقش کلیدی در تشخیص، مرحلهبندی و پایش درمان سرطان دارد. انجام این بررسی در مراکز مجهز و تحت نظر پزشکان متخصص، میتواند مسیر درمان را شفافتر کرده و شانس موفقیت درمان را افزایش دهد.
شما هم همانند دیگر بیماران باید حداقل از 6ساعت قبل از انجام اسکن ناشتا باشید و باید و نبایدهای رژیم غذایی را رعایت نمایید.
از مصرف داروی متفورمین با انواع نام های تجاری و یا داروهای ترکیبی حاوی متفورمین از 48 ساعت قبل از انجام اسکن خودداری نمایید.
این داروها شامل موارد ذیل می باشد:
درصورتی که از انسولین سریع الاثر استفاده می کنید، روز قبل از انجام اسکن، کارشناس موسسه با شما تماس خواهدگرفت و زمان تزریق انسولین را برای شما مشخص می نماید.
در صورتی که از انسولین های با اثر متوسط استفاده می کنید، انسولین را شب قبل از انجام اسکن تزریق نمایید و سپس از ساعت 12 شب به بعد شرایط ناشتایی را داشته باشید. این داروها شامل موارد ذیل می باشند:
در صورتی که از دسته داروهای سولفونیل اوره و یا داروهای ترکیبی حاوی آنها استفاده می کنید، لازم است از مصرف آنها در صبح روز انجام اسکن خودداری بفرمایید. این داروها شامل موارد ذیل می باشند:
روش انجام PET-CT:
پس از پذیرش، شرح حال پزشکی شما توسط همکاران ما اخذ و ثبت میگردد. سپس درصورت همراه داشتن زیورآلات، آنها را از بدن جدا کنید و به انضمام موبایل، تحویل همراه خود دهید. (موسسه هیچ مسئولیتی در قبال وسائل شخصی شما ندارد) لباس های خود را در رختکن با گان مخصوص تعویض نمایید. به اتاق تزریق هدایت می شوید. در آنجا پرستار ما قد و وزنتان را یادداشت و با گرفتن یک قطره خون از نوک انگشتتان قندخون شما را چک می کنند. درصورتی که قندخون ناشتای شما کمتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر باشد، یک راه وریدی جهت تزریق دارو در دست یا آرنج شما تعبیه می گردد و مقدار بسیار کمی رادیو دارو به شما تزریق می گردد. بعد از تزریق به اتاق استراحت هدایت می شوید تا به مدت حدود یک ساعت در محیطی ساکت با نور کم و در وضعیت درازکش یا نشسته استراحت کنید. لطفا در زمان استراحت از هرگونه صحبت کردن، نجوا کردن، قدم زدن و حتی المقدور سرفه ی مکرر و صاف کردن صدا خودداری بفرمایید.
درطول مدت انتظار در اتاق، حدود 1 لیتر آب بنوشید، از سرویس بهداشتی استفاده کنید، مراقبت کنید که ادرار روی لباس یا بدن شما نریزد.
پس از حدود یک ساعت، با فراخوانی کارشناس به اتاق تصویربرداری راهنمایی میشوید.
در طول مدت تصویربرداری که زمان آن نزدیک به 25 دقیقه خواهدبود، از انجام هرگونه حرکت، صحبت، سرفه و نفس های عمیق و چرخاندن سر خودداری بفرمایید. می توانید به آرامی و طبیعی نفس بکشید.
پس از اتمام تصویربرداری، در سالن انتظار بعد از تزریق، منتظر بمانید تا همکاران ما پایان پروسه ی تصویربرداری را به شما اعلام نمایند.
کل زمان حضور شما در موسسه، حدود 3 الی 4 ساعت می باشد. جواب اسکن شما بعد از 5-2 روز کاری آماده و از طریق لینک ارسال شده و یا واحد جوابدهی موسسه قابل دریافت می باشد.
مراقبت های بعد از انجام اسکن PET-CT :
پس از پایان تصویربرداری، هیچ محدودیتی از نظر رژیم غذایی و فعالیت بدنی ندارید. بهتر است آب فراوان بنوشید.
بیمار گرامی با توجه به اینکه بدن شما حاوی رادیودارو می باشد، فقط از آسانسور خروجی استفاده نمایید و از بازگشت به بخش پذیرش و سایر طبقات جدا خودداری فرمایید .
از 12 ساعت بعد از اتمام اسکن، شیردهی مستقیم از سینه ی مادر بلامانع است. به مدت 12 ساعت در ارتباط با خانم باردار و کودکان زیر 7 سال، حداقل 2 متر فاصله را رعایت بفرمایید. از وسایل نقلیه عمومی استفاده نکنید.
در صورتی که محل کار شما، مواجهه ی مستقیمی با کودکان و یا بانوان باردار ندارد، حضور شما در محل کار بلامانع است.
درصورتی که در فاصله کمتر از 24 ساعت پس از اسکن، قصد سفر هوایی دارید، (باتوجه به وجود ثبت اشعه در فرودگاه) حتما از واحد پذیرش نامه ای به این منظور تهیه بفرمایید.
موارد زیر را حتما به واحد پذیرش اطلاع دهید:
بارداری یا شیردهی ، ابتلا به دیابت وابسته به انسولین ، ابتلا به دیابت غیروابسته به انسولین ، بیماری که قندخون ناشتا بالاتر از 150 میلی گرم در دسی لیتر دارد ، وزن بالای 105 کیلوگرم ، زمان آخرین جراحی و بیوپسی ، زمان آخرین شیمی درمانی ، زمان آخرین پرتودرمانی (رادیوتراپی) ، تشنج و اضطراب ، ناتوانی در درازکشیدن به مدت 25 دقیقه به هردلیل (اعم از سرفه شدید، تشنج، استفراغ، درد یا …) ، ترس از مکان بسته ، هرگونه سابقه پزشکی ، ناتوانی در کنترل ادرار یا مدفوع
لطفا موارد زیر را از 48 ساعت قبل از انجام اسکن رعایت بفرمایید:
در صورت ابتلا به دیابت، حتما برگه ی کامل راهنمایی های مخصوص بیماران مبتلا به دیابت را از طریق سایت، لینک ارسالی و یا از همکاران نوبت دهی دریافت کنید و از مصرف داروهای متفورمین با انواع نام های تجاری و یا داروهای ترکیبی حاوی متفورمین از 48 ساعت قبل خودداری بفرمایید.
سطح ایده آل قندخون ناشتا برای پت اسکن باید کمتر از mg/dl 200 باشد. درصورتی که قندناشتا در زمان مراجعه بالاتر از mg/dl 200 باشد، انجام پت اسکن کنسل و به روز دیگری موکول خواهدشد.
از انجام فعالیت بدنی و ورزشی سنگین و ماساژ پرهیز بفرمایید.
لطفا موارد زیر را از 24 ساعت قبل از انجام اسکن رعایت بفرمایید:
فعالیت های جسمانی خود را کم کرده و بیشتر استراحت نمایید.
لطفا رژیم غذایی بدون قند و نشاسته استفاده نمایید و برای راهنمایی بهتر از جدول ذیل کمک بگیرید:
مواد غذایی ممنوعه از 24 ساعت قبل:
مواد غذایی مجاز: (تمام غذاها بدون نان و برنج می باشد)
* لطفا درصورت مصرف داروهای لانزوپرازول، امپرازول، پنتوپرازول، اس-امپراوزل (ازونیوم) به مدت 48 ساعت قبل از اسکن قطع شوند.
* از 3 ساعت قبل از اسکن، ناشتا باشید. مصرف آب بلامانع می باشد.
* حتما غذای چرب (نظیر ساندویچ الویه، تخم مرغ پخته شده، خامه یا کره، شیرینی خامه ای و …) و یک نوشیدنی گازدار همراه داشته باشید.
* حضور یک نفر همراه بالغ تا پایان اسکن در کنار بیمار الزامیست.
* لطفا لباس با آستین گشاد و بدون دکمه ی فلزی بپوشید یا همراه داشته باشید.
*بانوان محترم بدون لباس زیر بالاتنه (سوتین) مراجعه نمایند.
*حتی الامکان از همراه داشتن جواهرات و زیورآلات خودداری بفرمایید.
* مدارک پزشکی خود را همراه داشته باشید.
* تا 24 ساعت پس از انجام اسکن، در ارتباط با خانم های باردار و کودکان زیر 10 سال، 3 متر فاصله را رعایت بفرمایید.
* در صورت ابتلا به آسم، بی اختیاری ادرار، بارداری و یا شیردهی، حتما کارشناس بخش را مطلع بفرمایید.
* اگر برنامه حضور جنابعالی در این مرکز تغییری کرد، لطفا هرچه سریعتر آن را اطلاع دهید.
*اسکن شما نیاز به ناشتایی ندارد و شما هیچ محدودیت غذایی ندارید.
* حضور یک نفر همراه بالغ تا پایان اسکن در کنار بیمار الزامیست.
* لطفا لباس با آستین گشاد و بدون دکمه ی فلزی بپوشید یا همراه داشته باشید.
*حتی الامکان از همراه داشتن جواهرات و زیورآلات خودداری بفرمایید.
* مدارک پزشکی خود را همراه داشته باشید.
* تا 24 ساعت پس از انجام اسکن، در ارتباط با خانم های باردار و کودکان زیر 10 سال، 3 متر فاصله را رعایت بفرمایید.
* در صورت ابتلا به آسم، بی اختیاری ادرار، بارداری و یا شیردهی، حتما کارشناس بخش را مطلع بفرمایید.
* اگر برنامه حضور جنابعالی در این مرکز تغییری کرد، لطفا هرچه سریعتر آن را اطلاع دهید.
* قبل از انجام اسکن، بعضی از داروهای قلبی از جمله موارد ذیل را با مشورت پزشک معالج قطع نمایید:
آتنولول، پروپرانول، کارودیلول، کوریدور، سوتالول، کانکور (بیزوپرولول)، متورال، متوپرولول، متوهگزال، دیلتیازم، آدالات، نیف دیپین، کوردوبین، آملوپرس، آمیلودیپین، آمیلوتلمیک، وراپامیل، والوپس، میکوراندیل، والزومیکس، لانزوپرازول، امپرازول، پنتوپرازول، اس-امپراوزل (ازونیوم) به مدت 48 ساعت قبل از اسکن قطع شوند.
نیکوراندیل، نیتروکانتین، سوستاک، ایزوسور، ایزوسورباید، نیتروگلیسیرین، تئوفیلین، آمینوفیلین به مدت 24 ساعت قبل از اسکن قطع شوند.
* نوشیدنی های دارای کافئین نظیر چای، قهوه، نوشیدنی های انرژی زا و نوشابه و همچنین شکلات از 24 ساعت قبل از انجام اسکن مصرف نشوند.
* لطفا وعده های غذایی قبل از اسکن را سبک میل نمایید و شب از قبل از انجام اسکن، پس از صرف شام، 2 قاشق غذاخوری روغن زیتون میل نمایید.
* چهار ساعت قبل از اسکن ناشتا باشید.
* قبل از انجام اسکن حتما استحمام نمایید و آقایان موی سینه و شکم خود را بتراشند.
* لطفا پیراهن جلوباز با آستین گشاد و بدون دکمه ی فلزی بپوشید یا همراه داشته باشید و حتی الامکان از همراه داشتن جواهرات و زیورآلات خودداری بفرمایید.
*بانوان محترم بدون لباس زیر بالاتنه (سوتین) مراجعه نمایند.
* در روز انجام اسکن، سیگار نکشید.
* مدارک پزشکی خود (اعم از اکوکاردیوگرافی، نوارقلب، تست ورزش یا آنژیوگرافی و …) را که قبلا انجام داده اید، به همراه داشته باشید.
* حضور یک نفر همراه بالغ تا پایان اسکن در کنار بیمار الزامیست.
* تا 24 ساعت پس از انجام اسکن، در ارتباط با خانم های باردار و کودکان زیر 10 سال، 3 متر فاصله را رعایت بفرمایید.
* در صورت ابتلا به آسم، بی اختیاری ادرار، بارداری و یا شیردهی، حتما کارشناس بخش را مطلع بفرمایید.
* درصورت ابتلا به دیابت، 4 ساعت قبل از نوبت اسکن، صبحانه سبک بدون چای میل و قرص دیابت و یا انسولین را طبق دستور همیشگی استفاده نمایید. در غیراینصورت قرص و یا انسولین خود را حتما همراه داشته باشید.
* حتما غذای چرب (نظیر ساندویچ الویه، تخم مرغ پخته شده، خامه یا کره، شیرینی خامه ای و …) و یک نوشیدنی گازدار همراه داشته باشید.
* اگر برنامه حضور جنابعالی در این مرکز تغییری کرد، لطفا هرچه سریعتر آن را اطلاع دهید.
* میانگین زمان انتظار برای اسکن قلب، 4 ساعت می باشد.
* روش انجام تست استرس ( به شکل تست ورزش یا تست دارویی با داروی دی پریدامول یا دوبوتامین) منوط به تصمیم گیری پزشک متخصص قلب و پرستار حاضر در بخش می باشد.
*درصورت مصرف داروی متی مازول از 4 روز قبل و درصورت مصرف قرص لیوتیروکسین از 21 روز قبل قطع نمایید.
*اسکن شما نیاز به ناشتایی ندارد و شما هیچ محدودیت غذایی ندارید.
* حضور یک نفر همراه بالغ تا پایان اسکن در کنار بیمار الزامیست.
* لطفا لباس با آستین گشاد و بدون دکمه ی فلزی بپوشید یا همراه داشته باشید.
*حتی الامکان از همراه داشتن جواهرات و زیورآلات خودداری بفرمایید.
* مدارک پزشکی خود را همراه داشته باشید.
* تا 24 ساعت پس از انجام اسکن، در ارتباط با خانم های باردار و کودکان زیر 10 سال، 3 متر فاصله را رعایت بفرمایید.
* در صورت ابتلا به آسم، بی اختیاری ادرار، بارداری و یا شیردهی، حتما کارشناس بخش را مطلع بفرمایید.
* اگر برنامه حضور جنابعالی در این مرکز تغییری کرد، لطفا هرچه سریعتر آن را اطلاع دهید.
1 ) بیمار باید 5 ساعت قبل از مراجعه ناشتا باشد .
2 ) بیمار باید 24 ساعت قبل از مراجعه از خوردن غذای چرب ، نفاخ ، لبنیات ، حبوبات و زرده تخم مرغ خودداری کند .
3 ) همراه داشتن مدارک سونوگرافی قبلی شکم و لگن الزامی است .
4 ) جهت انجام تصویر برداری حدود 1/5 ساعت زمان انتظار را در نظر بگیرید .
1 ) اگر سینه های بیمار پروتز نباشد ، باید بین روز 7 تا 14 عادت ماهانه انجام میشود و برای تعیین وقت باید بین روز 1 تا 6 عادت ماهانه تماس گرفته شود .
2 ) اگر سینه های بیمار پروتز باشد نیازی به انجام ام آر آی در روز 7 تا 14 عادت ماهانه نیست و هر زمانی میشود جهت انجام وقت گرفت .
3 ) اگر بیمار یائسه باشد نیازی به انجام ام آر آی در روز 7 تا 14 عادت ماهانه نیست و هر زمانی میشود جهت انجام وقت گرفت .
1 ) بیمار باید 5 ساعت قبل از مراجعه ناشتا باشد .
2 ) شب قبل از مراجعه یه لیوان عرق نعناع میل شود .
3 ) بیمار باید 24 ساعت قبل از مراجعه از خوردن غذای چرب ، نفاخ ، لبنیات ، حبوبات و زرده تخم مرغ خودداری کند .
5 ) جهت انجام تصویر برداری حدود 1/5 ساعت زمان انتظار را در نظر بگیرید .
1 ) بیمار باید از شب قبل کاملاً ناشتا باشد .
2 ) بیمار باید هنگام مراجعه دو بسته پودر سولفات باریم همراه داشته باشد .
1 ) بیمار باید 12 ساعت قبل از انجام کاملاً ناشتا باشد ( مصرف آب و دارو بلامانع است )
2 ) شب قبل از مراجعه شام سبک میل شود ( میوه ، سبزیجات و لبنیات اصلاً مصرف نشود )
3 ) بیمار هنگام مراجعه سه بسته پودر سولفات باریم همراه داشته باشد .
1 ) شب قبل از مراجعه شام سبک ( ترجیحاً سوپ بدون حبوبات و سبزیجات و شیر ) مصرف شود .
2 ) یک ساعت بعد از صرف شام 1 شیشه روغن کرچک یا شربت سناگراف میل شود .
3 ) از 24 ساعت قبل از انجام ، سبزیجات ، شیر و حبوبات مصرف نشود .
4 ) آزمایش کراتین خون برای بیماران بالای 50 سال و بیماران دیابتی الزامی می باشد .
5 ) همراه داشتن مدارک پزشکی قبلی ( سی تی اسکن و سونوگرافی ) الزامی است .
1 ) شب قبل از مراجعه شام سبک ( ترجیحاً سوپ بدون حبوبات و سبزیجات و شیر ) مصرف شود .
2 ) یک ساعت بعد از صرف شام 1 شیشه روغن کرچک میل شود .
3 ) قبل از خواب 3 عدد قرص جویدنی دایمیتیکون مصرف شود .
4 ) از 24 ساعت قبل از انجام ، سبزیجات ، شیر و حبوبات مصرف نشود .
1 ) به مدت 24 ساعت قبل از انجام از مصرف غذاهای چرب ، نفاخ ، زرده تخم مرغ ، لبنیات و حبوبات خودداری شود .
2 ) بیمار باید 12 ساعت قبل از انجام کاملاً ناشتا باشد ( حتی آب )
3 ) در هنگام مراجعه بیمار باید یک عدد رانی آناناس همراه داشته باشد ( توجه : فقط رانی آناناس )
4 ) جهت انجام تصویر برداری حدود 2 ساعت زمان انتظار را در نظر بگیرید .
1 ) بیمار باید تا 3 ساعت قبل از عمل ناشتا باشد .
2 ) آزمایش کراتین خون برای بیماران بالای 50 سال الزامی می باشد .
3 ) جهت انجام تصویر برداری حدود 2 ساعت زمان انتظار را در نظر بگیرید .
1 ) بیمار باید تا 6 ساعت قبل از مراجعه ناشتا باشد .
2 ) مصرف قرص متفورمین ، به مدت 48 ساعت قبل از انجام قطع شود .
3 ) به مدت 12 ساعت قبل از انجام ، چای و قهوه میل نشود .
4 ) آزمایش کراتین خون برای بیماران بالای 50 سال الزامی می باشد .
5 ) برای انجام این کار بیمار نباید مبتلا به آثم باشد .
6 ) زدودن موهای قفسه سینه توسط آقایان الزامی است .
7 ) بیمار باید 4 عدد قرص متورال تهیه کرده و از دو روز قبل از مراجعه هر روز یک عدد میل کند . همچنین یک عدد قرص صبح روز مراجعه میل نموده و یک عدد همراه با خود به مرکز بیاورد .
1 ) بیمار باید سه ساعت قبل از عمل ناشتا باشد .
2 ) آزمایش کراتین خون برای بیماران بالای 50 سال الزامی می باشد .
3 ) جهت انجام تصویر برداری حدود 2 ساعت زمان انتظار را در نظر بگیرید .
موارد زیر را حتما به واحد پذیرش اطلاع دهید:
بارداری یا شیردهی ، ابتلا به دیابت وابسته به انسولین ، ابتلا به دیابت غیروابسته به انسولین ، بیماری که قندخون ناشتا بالاتر از 150 میلی گرم در دسی لیتر دارد ، وزن بالای 105 کیلوگرم ، زمان آخرین جراحی و بیوپسی ، زمان آخرین شیمی درمانی ، زمان آخرین پرتودرمانی (رادیوتراپی) ، تشنج و اضطراب ، ناتوانی در درازکشیدن به مدت 25 دقیقه به هردلیل (اعم از سرفه شدید، تشنج، استفراغ، درد یا …) ، ترس از مکان بسته ، هرگونه سابقه پزشکی ، ناتوانی در کنترل ادرار یا مدفوع
لطفا موارد زیر را از 48 ساعت قبل از انجام اسکن رعایت بفرمایید:
در صورت ابتلا به دیابت، حتما برگه ی کامل راهنمایی های مخصوص بیماران مبتلا به دیابت را از طریق سایت، لینک ارسالی و یا از همکاران نوبت دهی دریافت کنید و از مصرف داروهای متفورمین با انواع نام های تجاری و یا داروهای ترکیبی حاوی متفورمین از 48 ساعت قبل خودداری بفرمایید.
سطح ایده آل قندخون ناشتا برای پت اسکن باید کمتر از mg/dl 200 باشد. درصورتی که قندناشتا در زمان مراجعه بالاتر از mg/dl 200 باشد، انجام پت اسکن کنسل و به روز دیگری موکول خواهدشد.
از انجام فعالیت بدنی و ورزشی سنگین و ماساژ پرهیز بفرمایید.
لطفا موارد زیر را از 24 ساعت قبل از انجام اسکن رعایت بفرمایید:
فعالیت های جسمانی خود را کم کرده و بیشتر استراحت نمایید.
لطفا رژیم غذایی بدون قند و نشاسته استفاده نمایید و برای راهنمایی بهتر از جدول ذیل کمک بگیرید:
مواد غذایی ممنوعه از 24 ساعت قبل:
مواد غذایی مجاز: (تمام غذاها بدون نان و برنج می باشد)
شما هم همانند دیگر بیماران باید حداقل از 6ساعت قبل از انجام اسکن ناشتا باشید و باید و نبایدهای رژیم غذایی را رعایت نمایید.
از مصرف داروی متفورمین با انواع نام های تجاری و یا داروهای ترکیبی حاوی متفورمین از 48 ساعت قبل از انجام اسکن خودداری نمایید.
این داروها شامل موارد ذیل می باشد:
درصورتی که از انسولین سریع الاثر استفاده می کنید، روز قبل از انجام اسکن، کارشناس موسسه با شما تماس خواهدگرفت و زمان تزریق انسولین را برای شما مشخص می نماید.
در صورتی که از انسولین های با اثر متوسط استفاده می کنید، انسولین را شب قبل از انجام اسکن تزریق نمایید و سپس از ساعت 12 شب به بعد شرایط ناشتایی را داشته باشید. این داروها شامل موارد ذیل می باشند:
در صورتی که از دسته داروهای سولفونیل اوره و یا داروهای ترکیبی حاوی آنها استفاده می کنید، لازم است از مصرف آنها در صبح روز انجام اسکن خودداری بفرمایید. این داروها شامل موارد ذیل می باشند:
پت اسکن (PET Scan) بهعنوان یکی از پیشرفتهترین روشهای تصویربرداری پزشکی، امکان شناسایی تغییرات سلولی و متابولیک را فراهم کرده و به پزشکان کمک میکند سرطان را دقیقتر، زودتر و هدفمندتر تشخیص دهند.این روش تصویربرداری نهتنها وجود تومور را مشخص میکند، بلکه اطلاعات ارزشمندی درباره فعالیت و گسترش سلولهای سرطانی در اختیار تیم درمان قرار میدهد.
پت اسکن یا Positron Emission Tomography نوعی تصویربرداری پیشرفته است که بهجای نمایش صرفِ شکل اندامها، عملکرد و متابولیسم سلولها را بررسی میکند.در این روش، مقدار کمی ماده رادیواکتیو (معمولاً قند نشاندار شده) به بدن تزریق میشود. سلولهایی که فعالیت بیشتری دارند، مانند سلولهای سرطانی، این ماده را بیشتر جذب میکنند و در تصاویر پت اسکن بهصورت نواحی فعال دیده میشوند.
سلولهای سرطانی نسبت به سلولهای سالم مصرف انرژی بالاتری دارند. پت اسکن با شناسایی این افزایش مصرف، میتواند:
به همین دلیل، پت اسکن یکی از دقیقترین ابزارها در تشخیص و پایش سرطان محسوب میشود.
پت اسکن در مراحل مختلف بیماریهای سرطانی استفاده میشود، از جمله:
در مواردی که سایر روشهای تصویربرداری نتیجه قطعی ارائه نمیدهند، پت اسکن میتواند به شناسایی ضایعات مشکوک کمک کند.
پت اسکن مشخص میکند سرطان تا چه حد در بدن گسترش یافته و آیا غدد لنفاوی یا اندامهای دیگر درگیر شدهاند یا خیر.
پس از شیمیدرمانی یا رادیوتراپی، پت اسکن نشان میدهد آیا سلولهای سرطانی هنوز فعال هستند یا درمان مؤثر بوده است.
در بیمارانی که سابقه سرطان دارند، پت اسکن میتواند بازگشت بیماری را در مراحل اولیه شناسایی کند.
در حالی که سیتیاسکن و امآرآی بیشتر ساختار آناتومیک بدن را نشان میدهند، پت اسکن روی فعالیت سلولی تمرکز دارد.
| ویژگی | پت اسکن | سیتیاسکن | امآرآی |
| نوع بررسی | عملکرد سلولی | ساختار بدن | بافت نرم |
| دقت در تشخیص سرطان | بسیار بالا | متوسط | متوسط |
| تشخیص فعالیت تومور | دارد | ندارد | محدود |
در بسیاری از مراکز پیشرفته، این روش بهصورت PET/CT انجام میشود تا اطلاعات عملکردی و ساختاری بهصورت همزمان بررسی شوند.
انجام پت اسکن (PET Scan) یک فرایند غیرتهاجمی، دقیق و مرحلهبهمرحله است که معمولاً بدون درد و با ایمنی بالا انجام میشود. این تصویربرداری بهگونهای طراحی شده که فعالیت سلولهای بدن، بهویژه سلولهای سرطانی، بهوضوح قابل بررسی باشد.مراحل انجام پت اسکن بهصورت زیر است:
در ابتدا مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو نشاندار شده (معمولاً قند) از طریق تزریق وریدی وارد بدن میشود.
این ماده بیخطر بوده و بهطور خاص در سلولهایی که فعالیت متابولیکی بالاتری دارند تجمع پیدا میکند.
پس از تزریق، بیمار باید حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در حالت استراحت باقی بماند تا ماده تزریقی بهخوبی در بدن پخش شود.
در این مدت، حرکت یا فعالیت بدنی توصیه نمیشود؛ زیرا میتواند بر دقت تصاویر تأثیر بگذارد.
بیمار روی تخت مخصوص دستگاه پت اسکن دراز میکشد و تخت بهآرامی وارد دستگاه میشود.در این مرحله:
پس از اتمام تصویربرداری، بیمار میتواند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرد.تصاویر بهدستآمده توسط پزشک متخصص تصویربرداری بررسی و تفسیر میشوند و نتیجه نهایی در اختیار پزشک معالج قرار میگیرد.بعد از انجام پت اسکن، نوشیدن مایعات فراوان توصیه میشود تا ماده تزریقی سریعتر از بدن دفع شود.
رعایت نکات آمادگی قبل از انجام پت اسکن (PET Scan) نقش مهمی در دقت نتایج تصویربرداری دارد. عدم توجه به این موارد میتواند باعث کاهش کیفیت تصاویر یا تفسیر نادرست شود. مهمترین نکات آمادگی عبارتاند از:
بیمار باید حداقل ۶ ساعت قبل از انجام پت اسکن ناشتا باشد.در این مدت مصرف غذا و نوشیدنیهای شیرین ممنوع است، اما نوشیدن آب ساده مشکلی ندارد.
از انجام ورزش یا فعالیت بدنی شدید حداقل ۲۴ ساعت قبل از پت اسکن خودداری شود؛ زیرا فعالیت عضلانی میتواند جذب ماده تزریقی را تغییر دهد.
در بیماران مبتلا به دیابت، کنترل دقیق قند خون اهمیت زیادی دارد. قند خون بالا ممکن است دقت پت اسکن را کاهش دهد. تنظیم دارو یا انسولین باید حتماً با نظر پزشک انجام شود.
در اغلب موارد مصرف داروهای معمول مشکلی ندارد، اما لازم است لیست داروهای مصرفی پیش از انجام پت اسکن به پزشک یا پرسنل مرکز اطلاع داده شود.
در صورت بارداری یا شیردهی، حتماً باید پیش از انجام پت اسکن به پزشک اطلاع داده شود تا تصمیمگیری مناسب انجام گیرد.
در روز انجام پت اسکن، بهتر است بیمار آرامش کامل داشته باشد و طبق دستورالعملهای مرکز تصویربرداری عمل کند تا تصاویر با بالاترین کیفیت ممکن تهیه شوند.
میزان اشعه استفادهشده در پت اسکن کنترلشده و ایمن است. ماده رادیواکتیو طی مدت کوتاهی از بدن دفع میشود و در صورت نیاز پزشکی، مزایای این روش بهمراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
پت اسکن (PET Scan) یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری در تشخیص و ارزیابی سرطان است؛ زیرا برخلاف بسیاری از روشهای دیگر، فقط به شکل ظاهری بافتها اکتفا نمیکند و فعالیت سلولی و متابولیسم تومورها را بررسی میکند. مهمترین مزایای پت اسکن در تشخیص سرطان عبارتاند از:
پت اسکن میتواند تغییرات متابولیکی سلولها را در مراحل اولیه بیماری شناسایی کند؛ حتی زمانی که توده هنوز در سیتیاسکن یا امآرآی قابل مشاهده نیست.
با بررسی میزان فعالیت سلولی، پت اسکن به پزشک کمک میکند تا بین ضایعات خوشخیم و بدخیم تفکیک دقیقتری انجام دهد و از بررسیهای غیرضروری جلوگیری شود.
پت اسکن نقش مهمی در مشخصکردن میزان گسترش سرطان در بدن دارد و میتواند درگیری غدد لنفاوی یا اندامهای دوردست را با دقت بالا نشان دهد.
پس از شیمیدرمانی یا رادیوتراپی، پت اسکن مشخص میکند که آیا سلولهای سرطانی هنوز فعال هستند یا درمان بهخوبی مؤثر بوده است؛ حتی پیش از آنکه تغییرات ظاهری در اندازه تومور ایجاد شود.
در بیماران با سابقه سرطان، پت اسکن میتواند بازگشت بیماری را در مراحل اولیه شناسایی کند و امکان شروع سریعتر درمان را فراهم آورد.
با افزایش دقت تشخیص، پت اسکن میتواند نیاز به نمونهبرداریها یا تصویربرداریهای تکراری و غیرضروری را کاهش دهد.
پت اسکن با ارائه اطلاعات دقیق از فعالیت سلولهای سرطانی، ابزار بسیار ارزشمندی برای تشخیص زودهنگام، مرحلهبندی صحیح و پایش مؤثر درمان سرطان محسوب میشود و نقش مهمی در تصمیمگیریهای درمانی ایفا میکند.
پت اسکن (PET Scan) معمولاً برای همه افراد تجویز نمیشود، بلکه در شرایط خاص پزشکی کاربرد دارد و زمانی استفاده میشود که اطلاعات بهدستآمده از آن بتواند در تشخیص یا تصمیمگیری درمانی نقش مؤثر داشته باشد. مهمترین گروههایی که کاندید انجام پت اسکن هستند عبارتاند از:
پت اسکن یکی از اصلیترین ابزارها در بررسی انواع سرطانهاست و برای این بیماران بهمنظور تشخیص اولیه، تعیین مرحله بیماری و پایش روند درمان استفاده میشود.
در مواردی که تودهای در بدن مشاهده شده ولی ماهیت آن با روشهای دیگر بهطور قطعی مشخص نیست، پت اسکن میتواند به تشخیص خوشخیم یا بدخیم بودن ضایعه کمک کند.
برای ارزیابی درگیری غدد لنفاوی یا انتشار سرطان به سایر اندامها، پت اسکن اطلاعات دقیقی در اختیار پزشک قرار میدهد.
پت اسکن برای بررسی میزان پاسخ به شیمیدرمانی، رادیوتراپی یا درمانهای هدفمند کاربرد دارد و مشخص میکند آیا سلولهای سرطانی هنوز فعال هستند یا خیر.
در افرادی که سابقه ابتلا به سرطان دارند و علائم یا یافتههای مشکوک نشان میدهند، پت اسکن میتواند عود بیماری را در مراحل اولیه تشخیص دهد.
در شرایط خاص، پت اسکن برای بررسی زنده بودن عضله قلب یا ارزیابی برخی بیماریهای مغز و اعصاب نیز تجویز میشود.
تصمیم نهایی برای انجام پت اسکن همیشه توسط پزشک معالج و بر اساس شرایط بالینی بیمار، نتایج آزمایشها و سایر روشهای تصویربرداری گرفته میشود.
با وجود دقت بالای پت اسکن (PET Scan) در تشخیص بیماریها، این روش تصویربرداری در برخی شرایط با محدودیتهایی همراه است و ممکن است برای همه افراد مناسب نباشد. آگاهی از این موارد به تصمیمگیری درست و ایمن کمک میکند.
در دوران بارداری، بهدلیل استفاده از ماده رادیواکتیو، انجام پت اسکن معمولاً توصیه نمیشود؛ مگر در شرایط خاص و کاملاً ضروری که پزشک تشخیص دهد فواید آن بیشتر از خطرات احتمالی است.
در مادران شیرده، انجام پت اسکن با احتیاط انجام میشود و معمولاً توصیه میشود تا مدت مشخصی پس از تصویربرداری، شیردهی متوقف شود. مدت زمان دقیق این وقفه توسط پزشک تعیین میگردد.
در بیماران دیابتی با قند خون بالا و کنترلنشده، دقت نتایج پت اسکن کاهش مییابد؛ زیرا جذب ماده تزریقی تحت تأثیر قرار میگیرد. در این شرایط، انجام پت اسکن ممکن است به تعویق بیفتد.
بیمارانی که بهدلیل مشکلات جسمی، درد شدید یا اضطراب قادر به بیحرکت ماندن در حین تصویربرداری نیستند، ممکن است با محدودیت در انجام پت اسکن مواجه شوند.
در موارد نادر، برخی بیماریهای متابولیک یا مصرف داروهای خاص میتوانند بر دقت نتایج تأثیر بگذارند و نیاز به بررسی بیشتر پیش از انجام پت اسکن داشته باشند.
پت اسکن روشی ایمن و دقیق است، اما بررسی شرایط فردی بیمار پیش از انجام آن ضروری است. مشاوره با پزشک معالج و اطلاعرسانی دقیق درباره وضعیت سلامتی، بهترین راه برای تصمیمگیری درست در مورد انجام پت اسکن خواهد بود.
خیر، پت اسکن یک روش غیرتهاجمی و بدون درد است. تنها بخش آن که ممکن است کمی ناراحتی ایجاد کند، تزریق ماده رادیواکتیو در ابتدای کار است که مشابه یک تزریق ساده وریدی انجام میشود. خودِ تصویربرداری کاملاً بدون درد بوده و بیمار فقط باید چند دقیقه بدون حرکت روی تخت دستگاه دراز بکشد.
کل فرایند پت اسکن معمولاً بین ۱٫۵ تا ۲ ساعت طول میکشد. این زمان شامل تزریق ماده، دوره انتظار برای جذب آن در بدن (حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه) و انجام تصویربرداری است. بخش تصویربرداری بهتنهایی معمولاً کمتر از یک ساعت زمان میبرد.
میزان اشعه استفادهشده در پت اسکن کنترلشده و ایمن است و مطابق با استانداردهای پزشکی انجام میشود. ماده رادیواکتیو مورد استفاده طی مدت کوتاهی از بدن دفع میشود. در صورت تجویز پزشک، مزایای تشخیصی پت اسکن بهمراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
پس از انجام پت اسکن، معمولاً محدودیت خاصی وجود ندارد و بیمار میتواند به فعالیتهای روزمره خود بازگردد. توصیه میشود مایعات فراوان مصرف شود تا ماده تزریقی سریعتر از بدن دفع شود. همچنین رعایت دستورالعملهای خاص مرکز تصویربرداری اهمیت دارد.
پت اسکن اطلاعات بسیار دقیقی درباره فعالیت سلولی ارائه میدهد، اما تفسیر نهایی همیشه توسط پزشک متخصص و در کنار سایر آزمایشها و تصویربرداریها انجام میشود. در برخی موارد، پت اسکن مکمل روشهای دیگر تشخیصی است و به تصمیمگیری دقیقتر کمک میکند.
پت اسکن یکی از دقیقترین و پیشرفتهترین روشهای تصویربرداری پزشکی است که نقش کلیدی در تشخیص، مرحلهبندی و پایش درمان سرطان دارد. انجام این بررسی در مراکز مجهز و تحت نظر پزشکان متخصص، میتواند مسیر درمان را شفافتر کرده و شانس موفقیت درمان را افزایش دهد.
روش انجام PET-CT:
پس از پذیرش، شرح حال پزشکی شما توسط همکاران ما اخذ و ثبت میگردد. سپس درصورت همراه داشتن زیورآلات، آنها را از بدن جدا کنید و به انضمام موبایل، تحویل همراه خود دهید. (موسسه هیچ مسئولیتی در قبال وسائل شخصی شما ندارد) لباس های خود را در رختکن با گان مخصوص تعویض نمایید. به اتاق تزریق هدایت می شوید. در آنجا پرستار ما قد و وزنتان را یادداشت و با گرفتن یک قطره خون از نوک انگشتتان قندخون شما را چک می کنند. درصورتی که قندخون ناشتای شما کمتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر باشد، یک راه وریدی جهت تزریق دارو در دست یا آرنج شما تعبیه می گردد و مقدار بسیار کمی رادیو دارو به شما تزریق می گردد. بعد از تزریق به اتاق استراحت هدایت می شوید تا به مدت حدود یک ساعت در محیطی ساکت با نور کم و در وضعیت درازکش یا نشسته استراحت کنید. لطفا در زمان استراحت از هرگونه صحبت کردن، نجوا کردن، قدم زدن و حتی المقدور سرفه ی مکرر و صاف کردن صدا خودداری بفرمایید.
درطول مدت انتظار در اتاق، حدود 1 لیتر آب بنوشید، از سرویس بهداشتی استفاده کنید، مراقبت کنید که ادرار روی لباس یا بدن شما نریزد.
پس از حدود یک ساعت، با فراخوانی کارشناس به اتاق تصویربرداری راهنمایی میشوید.
در طول مدت تصویربرداری که زمان آن نزدیک به 25 دقیقه خواهدبود، از انجام هرگونه حرکت، صحبت، سرفه و نفس های عمیق و چرخاندن سر خودداری بفرمایید. می توانید به آرامی و طبیعی نفس بکشید.
پس از اتمام تصویربرداری، در سالن انتظار بعد از تزریق، منتظر بمانید تا همکاران ما پایان پروسه ی تصویربرداری را به شما اعلام نمایند.
کل زمان حضور شما در موسسه، حدود 3 الی 4 ساعت می باشد. جواب اسکن شما بعد از 5-2 روز کاری آماده و از طریق لینک ارسال شده و یا واحد جوابدهی موسسه قابل دریافت می باشد.
مراقبت های بعد از انجام اسکن PET-CT :
پس از پایان تصویربرداری، هیچ محدودیتی از نظر رژیم غذایی و فعالیت بدنی ندارید. بهتر است آب فراوان بنوشید.
بیمار گرامی با توجه به اینکه بدن شما حاوی رادیودارو می باشد، فقط از آسانسور خروجی استفاده نمایید و از بازگشت به بخش پذیرش و سایر طبقات جدا خودداری فرمایید .
از 12 ساعت بعد از اتمام اسکن، شیردهی مستقیم از سینه ی مادر بلامانع است. به مدت 12 ساعت در ارتباط با خانم باردار و کودکان زیر 7 سال، حداقل 2 متر فاصله را رعایت بفرمایید. از وسایل نقلیه عمومی استفاده نکنید.
در صورتی که محل کار شما، مواجهه ی مستقیمی با کودکان و یا بانوان باردار ندارد، حضور شما در محل کار بلامانع است.
درصورتی که در فاصله کمتر از 24 ساعت پس از اسکن، قصد سفر هوایی دارید، (باتوجه به وجود ثبت اشعه در فرودگاه) حتما از واحد پذیرش نامه ای به این منظور تهیه بفرمایید.
* قبل از انجام اسکن، بعضی از داروهای قلبی از جمله موارد ذیل را با مشورت پزشک معالج قطع نمایید:
آتنولول، پروپرانول، کارودیلول، کوریدور، سوتالول، کانکور (بیزوپرولول)، متورال، متوپرولول، متوهگزال، دیلتیازم، آدالات، نیف دیپین، کوردوبین، آملوپرس، آمیلودیپین، آمیلوتلمیک، وراپامیل، والوپس، میکوراندیل، والزومیکس، لانزوپرازول، امپرازول، پنتوپرازول، اس-امپراوزل (ازونیوم) به مدت 48 ساعت قبل از اسکن قطع شوند.
نیکوراندیل، نیتروکانتین، سوستاک، ایزوسور، ایزوسورباید، نیتروگلیسیرین، تئوفیلین، آمینوفیلین به مدت 24 ساعت قبل از اسکن قطع شوند.
* نوشیدنی های دارای کافئین نظیر چای، قهوه، نوشیدنی های انرژی زا و نوشابه و همچنین شکلات از 24 ساعت قبل از انجام اسکن مصرف نشوند.
* لطفا وعده های غذایی قبل از اسکن را سبک میل نمایید و شب از قبل از انجام اسکن، پس از صرف شام، 2 قاشق غذاخوری روغن زیتون میل نمایید.
* چهار ساعت قبل از اسکن ناشتا باشید.
* قبل از انجام اسکن حتما استحمام نمایید و آقایان موی سینه و شکم خود را بتراشند.
* لطفا پیراهن جلوباز با آستین گشاد و بدون دکمه ی فلزی بپوشید یا همراه داشته باشید و حتی الامکان از همراه داشتن جواهرات و زیورآلات خودداری بفرمایید.
*بانوان محترم بدون لباس زیر بالاتنه (سوتین) مراجعه نمایند.
* در روز انجام اسکن، سیگار نکشید.
* مدارک پزشکی خود (اعم از اکوکاردیوگرافی، نوارقلب، تست ورزش یا آنژیوگرافی و …) را که قبلا انجام داده اید، به همراه داشته باشید.
* حضور یک نفر همراه بالغ تا پایان اسکن در کنار بیمار الزامیست.
* تا 24 ساعت پس از انجام اسکن، در ارتباط با خانم های باردار و کودکان زیر 10 سال، 3 متر فاصله را رعایت بفرمایید.
* در صورت ابتلا به آسم، بی اختیاری ادرار، بارداری و یا شیردهی، حتما کارشناس بخش را مطلع بفرمایید.
* درصورت ابتلا به دیابت، 4 ساعت قبل از نوبت اسکن، صبحانه سبک بدون چای میل و قرص دیابت و یا انسولین را طبق دستور همیشگی استفاده نمایید. در غیراینصورت قرص و یا انسولین خود را حتما همراه داشته باشید.
* حتما غذای چرب (نظیر ساندویچ الویه، تخم مرغ پخته شده، خامه یا کره، شیرینی خامه ای و …) و یک نوشیدنی گازدار همراه داشته باشید.
* اگر برنامه حضور جنابعالی در این مرکز تغییری کرد، لطفا هرچه سریعتر آن را اطلاع دهید.
* میانگین زمان انتظار برای اسکن قلب، 4 ساعت می باشد.
* روش انجام تست استرس ( به شکل تست ورزش یا تست دارویی با داروی دی پریدامول یا دوبوتامین) منوط به تصمیم گیری پزشک متخصص قلب و پرستار حاضر در بخش می باشد.
* لطفا درصورت مصرف داروهای لانزوپرازول، امپرازول، پنتوپرازول، اس-امپراوزل (ازونیوم) به مدت 48 ساعت قبل از اسکن قطع شوند.
* از 3 ساعت قبل از اسکن، ناشتا باشید. مصرف آب بلامانع می باشد.
* حتما غذای چرب (نظیر ساندویچ الویه، تخم مرغ پخته شده، خامه یا کره، شیرینی خامه ای و …) و یک نوشیدنی گازدار همراه داشته باشید.
* حضور یک نفر همراه بالغ تا پایان اسکن در کنار بیمار الزامیست.
* لطفا لباس با آستین گشاد و بدون دکمه ی فلزی بپوشید یا همراه داشته باشید.
*بانوان محترم بدون لباس زیر بالاتنه (سوتین) مراجعه نمایند.
*حتی الامکان از همراه داشتن جواهرات و زیورآلات خودداری بفرمایید.
* مدارک پزشکی خود را همراه داشته باشید.
* تا 24 ساعت پس از انجام اسکن، در ارتباط با خانم های باردار و کودکان زیر 10 سال، 3 متر فاصله را رعایت بفرمایید.
* در صورت ابتلا به آسم، بی اختیاری ادرار، بارداری و یا شیردهی، حتما کارشناس بخش را مطلع بفرمایید.
* اگر برنامه حضور جنابعالی در این مرکز تغییری کرد، لطفا هرچه سریعتر آن را اطلاع دهید.
*درصورت مصرف داروی متی مازول از 4 روز قبل و درصورت مصرف قرص لیوتیروکسین از 21 روز قبل قطع نمایید.
*اسکن شما نیاز به ناشتایی ندارد و شما هیچ محدودیت غذایی ندارید.
* حضور یک نفر همراه بالغ تا پایان اسکن در کنار بیمار الزامیست.
* لطفا لباس با آستین گشاد و بدون دکمه ی فلزی بپوشید یا همراه داشته باشید.
*حتی الامکان از همراه داشتن جواهرات و زیورآلات خودداری بفرمایید.
* مدارک پزشکی خود را همراه داشته باشید.
* تا 24 ساعت پس از انجام اسکن، در ارتباط با خانم های باردار و کودکان زیر 10 سال، 3 متر فاصله را رعایت بفرمایید.
* در صورت ابتلا به آسم، بی اختیاری ادرار، بارداری و یا شیردهی، حتما کارشناس بخش را مطلع بفرمایید.
* اگر برنامه حضور جنابعالی در این مرکز تغییری کرد، لطفا هرچه سریعتر آن را اطلاع دهید.